En Soğuk Kışlarda Bile Umut Kök Salar

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

-VETERİNER HEKİM YAŞAR REZA RAHİMİ YAZIYOR-

Yeni Yıl ve Noel Bayramınız Kutlu Olsun
Noel ve Miladi Yeni Yıl, dünyanın birçok yerinde coşkuyla kutlanan iki büyük ve önemli gündür. Zamanlarının birbirine yakın olması nedeniyle bazen yanlışlıkla aynı kabul edilirler; oysa her birinin kendine özgü anlamı ve tarihi vardır. Noel, Hz. İsa’nın doğumuna adanmış dini bir bayramdır; Miladi Yeni Yıl ise Gregoryen takvime göre yeni bir yılın başlangıcını kutlayan kültürel bir etkinliktir. Bu yazıda, bu iki özel günün benzerlikleri ve farkları daha ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.
Noel Nedir?
Noel, Hristiyanlar için en önemli bayramlardan biridir ve her yıl 25 Aralık’ta kutlanır. Bu gün, Hz. İsa Mesih’in doğumunun anısına ithaf edilmiştir ve Hristiyanlık inancında derin köklere sahiptir. Noel, dini anlamının yanı sıra umut, sevgi ve dayanışmanın da sembolü hâline gelmiştir. Noel ağacının süslenmesi, Noel ilahileri, hediyeleşme ve kilise ayinlerine katılım bu bayramın en bilinen geleneklerindendir. Aileler bu günde bir araya gelerek birlikteliğin sıcaklığını ve mutluluğunu paylaşırlar. Birçok ülkede Noel resmi tatildir ve sokaklar rengârenk ışıklar ve süslemelerle aydınlatılır. Hz. İsa, merhamet ve sevgi peygamberi olarak insan kalplerini birbirine bağlayan bir figürdür.
Miladi Yeni Yıl Nedir?
Miladi Yeni Yıl, yani yeni bir yılın başlangıcı, dünya genelinde 1 Ocak’ta kutlanır. 31 Aralık’ta kutlanan yılbaşı gecesi ise eski yıla veda edip yeni yılı karşılamak için bir fırsattır. Dini kökenli olan Noel’in aksine, Miladi Yeni Yıl evrensel ve kültürel bir kutlamadır ve farklı geleneklerle anılır. Gece partileri, havai fişek gösterileri ve yeni yıl kararları (gelecek yıl için hedefler ve kararlar) bu gelenekler arasında yer alır. Bu dönem, birçok insan için hayatını gözden geçirme ve yeni hedefler belirleme zamanıdır.
Günümüzde yeni yıl kutlamaları dünyanın en büyük küresel etkinliklerinden biridir. Her yıl 31 Aralık gecesi, yani bir Miladi yılın son günü ve yılbaşından önceki gün, özellikle Avrupa, Amerika, Avustralya ile Asya ve Afrika’nın bazı bölgelerinde yılbaşı törenleri düzenlenir. Modern Batı kültüründe bu gün, gece yarısı saat 12.00’de yılın değişiminin kutlandığı toplantılar ve partilerle geçer. Birçok kültürde havai fişekler ve gürültülü kutlama yöntemleri kullanılır. Yılbaşı gecesi, Hz. İsa’nın doğumuna göre düzenlenen Milattan Sonra takvimine (İngilizce: Anno Domini) uygun olarak Hristiyan ve Hristiyan olmayan ülkelerde 31 Aralık’ta kutlanır. Hristiyanlıkta yılbaşı gecesi, Noel’in yedinci günü olarak da kabul edilir.
Çoğu araştırmacı, Noel bayramının Roma İmparatorluğu’nda kış gündönümü sırasında güneşin yeniden doğuşunu, kışın sona ermesini ve bahar ile yazın gelişini simgeleyen “Yenilmez Güneş’in Doğum Günü” (dies solis invicti nati) adlı bayramın yerine geçtiğini ve Noel’in aslında bu bayramın “Hristiyanlaştırılmış” bir biçimi olduğunu düşünmektedir.
Noel ağacı, umut ve yeniden doğuşun simgesidir. Doğanın kış uykusuna yattığı bir dönemde, her daim yeşil kalan bu ağaç, canlı yapraklarıyla sonsuz yaşamın işaretidir. Hristiyanlar için bu yeşillik ve dayanıklılık, Hz. İsa’nın doğumunu ve karanlık dünyaya ışığın dönüşünü hatırlatır. Noel ağacı şu sözün somut hâlidir:
“En soğuk kışlarda bile umut kök salar.”
Türkiye’de Noel Baba
Günümüzde kırmızı giysili, beyaz ve uzun sakallı, şişman ve güler yüzlü bir ihtiyar olarak tasvir edilen ve Noel zamanında ortaya çıkan bu karakter; Noel Baba (Papa Noel), Santa Claus ve Aziz Nikola (Saint Nicholas) gibi farklı adlarla tanınır.
Noel Baba’nın Tarihçesi
Miladi dördüncü yüzyılda, bugünkü Türkiye sınırları içinde yer alan Küçük Asya’da görev yapan bir piskopos, çocuklara karşı gösterdiği şefkat ve iyilikseverliğiyle ün kazanmıştır. Daha sonra Aziz Nikola (Aziz Nikolas) olarak anılan bu kişi, Orta Çağ ve Rönesans resimlerinde uzun boylu, ciddi ve asil bir yüz ifadesine sahip bir adam olarak tasvir edilmiştir. Yaklaşık 16. yüzyıla kadar 6 Aralık’ta ona adanmış özel bir gün tüm Avrupa’da kutlanırken, bu tarihten sonra kutlama yalnızca Hollandalı Protestanlarla sınırlı kalmıştır. Kuzey Amerika’ya göç eden Hollandalılar bu geleneği de beraberlerinde götürmüş ve burada adı İngilizce Santa Claus olarak değişmiştir.
Noel Baba, sevgi ve cömertliğin simgesidir. Çok eski zamanlarda, üç güzel kızı olan fakat onları evlendirecek parası olmayan fakir bir adam yaşarmış. Aziz Nikola, o şehirden geçerken halkın bu kızlar hakkında konuştuğunu duyar ve yardım etmek ister; ancak yaşlı adamın sadaka kabul etmeyeceğini bildiği için bir gece karanlıkta üç kese altını pencereden içeri atar. Tesadüfen pencerenin yanında kuruması için asılmış çoraplar vardır ve altın keseleri bu çorapların içine düşer. Günümüzde çocuklar, Santa Claus’un kendilerine hediye getireceği umuduyla çoraplarını asarlar. Bu hikâye bazen altın keseleri yerine altın toplar şeklinde anlatılır; bu nedenle üç altın renkli top, Noel geleneğinde Aziz Nikola’nın sembolü olarak kullanılır.
Diğer Ülkelerde Noel
Noel (Christmas) her ne kadar Avrupa kökenli bir bayram olsa da, kültürlerin yayılmasıyla bugün Amerika ve Avrupa başta olmak üzere dünyanın birçok yerinde kutlanmaktadır. Orta ve Güney Amerika’da Noel, dini törenlerle dini olmayan geleneklerin bir karışımı şeklinde yaşanır. Brezilya’da Noel, yaz mevsimine denk gelen büyük bir festivaldir; piknikler yapılır, havai fişekler atılır ve kutlamalar gece yarısına kadar sürer. Hindistan’da ise Noel ağacı olarak çam yerine farklı ağaçlar süslenir. İran’da bulunan ve dünyanın en eski ağaçlarından biri kabul edilen Eberkuh Servisi (Ebraku) yaşamın sürekliliğinin simgesidir; Rus bilim insanı Aleksandrov bu servinin yaşını 6000 yıldan fazla, Japon araştırmacılar ise 8000 yıldan fazla olarak tahmin etmektedir. Bu servi ağacı da Noel ağacının sembolik karşılıklarından biri olarak görülmektedir.